Reklama

Fip u kota – jakie są objawy i jak leczyć zapalenie otrzewnej u kota?

fip u kota advice
© Shutterstock

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (z angielskiego feline infectious peritonitis, w skrócie FIP) to nieuleczalna, śmiertelna choroba. Jest bardzo trudna do wykrycia w postaci bezwysiękowej. FIP zbiera swoje żniwo szczególnie u młodych kotów, w wieku od 6. miesiąca do półtora roku. Im starszy kot, tym mniejsze ryzyko mutacji wirusa. Wirus FcoV atakuje tylko kotowate, więc ludzie i inne zwierzęta są bezpieczne. Jak rozpoznać FIP u kota?

Przez Aleksandra Moskal

Opublikowano 04.10.2020, 13:09

Co to jest fip u kota?

Choroba wywoływana jest przez koronawirusa FcoV i występuje na całym świecie. Można ją znaleźć również pod nazwą koronawirusowe zapalenie naczyń krwionośnych kotów. Koty żyjące w dużych skupiskach – hodowli, schroniskach, koty wolnożyjące, w grupach –są nosicielami koronawirusa w znacznej większości, a w niektórych przypadkach nawet całe grupy kotów mogą mieć wirusa w organizmie.

W przypadku domowych kotów niewychodzących, żyjących w odosobnieniu, przeciwciała przeciw koronawirusowi występują u około 10-50% populacji (oznacza to, iż taki odsetek populacji kotów jest w stanie samodzielnie zwalczyć wirusa dzięki własnej odporności). Do zarażenia dochodzi głównie drogą pokarmową, ale także poprzez pogryzienia czy lizanie otwartych ran (wraz ze śliną), a ponadto drogą aerogenną (przez wdychanie). Koronawirusa można podzielić na dwa biotypy: jelitowy i wywołujący FIP. 

Postaci FIP:

Biotyp jelitowy (FECV) jest bardzo powszechny. Wirus namnaża się w komórkach nabłonka jelit, dlatego jest rozsiewany głównie poprzez kał. Zarażony kot może zostać siewcą nawet dwa dni po zakażeniu! Biotyp jelitowy wywołuje lekkie biegunki, ale zdarzają się też zakażenia bezobjawowe.

W wyniku mutacji przeradza się w drugi biotyp – tzw. fipogenny (FIPV). Poprzez mutację wirus zyskuje zdolność namnażania się również w niektórych typach komórek białych krwinek, które przenoszą wirus na cały organizm. To właśnie biotyp fipogenny jest odpowiedzialny za rozwinięcie się FIP.  

Układ immunologiczny odpowiada rozwinięciem stanu zapalnego w sąsiedztwie naczyń krwionośnych. Następnie powstają ziarniaki w narządach wewnętrznych (nerkach, wątrobie, śledzionie, układzie nerwowym, oczach czy mózgu). Później gromadzi się wysięk w jamach otrzewnej i opłucnej.

Do rozwinięcia się tego biotypu przyczynia się osłabiony układ odpornościowy kota. Bardzo istotnym czynnikiem ryzyka zachorowania na FIP jest stres, stąd konieczność dbania o komfort życia zwierzęcia. Każda stresująca dla kota sytuacja – np. zmiana domu, sterylizacja, uraz może zwiększyć ryzyko pojawienia się mutacji oraz FIP. 

Samo nosicielstwo koronawirusa nie oznacza, że dojdzie do mutacji i kot zachoruje na FIP. Szacuje się, że do postaci fipogennej dochodzi u 10% kotów zarażonych. Dane epidemiologiczne wskazują również na częstsze pojawienie się mutacji u kotów rasowych. Szczególnie koty rasy devon rex mogą być bardziej narażone na mutację wirusa, ze względu na częstość mutacji genetycznych u kotów tej rasy.

Jakie są objawy fip?

U kotów rozwijają się dwie postaci zakaźnego zapalenia otrzewnej – wysiękowa (tzw. mokra) i bezwysiękowa (tzw. sucha). 

Objawy kliniczne wspólne dla obu postaci to: m.in. spadek apetytu, a co za tym idzie, spadek masy ciała i wychudzenie, zmatowienie sierści i gorączka niereagująca na leczenie antybiotykami. Błony śluzowe są blade lub zażółcone, kot jest apatyczny.

Forma bezwysiękowa (tzw. sucha) nie wykazuje objawów, które można jednoznacznie zakwalifikować, stąd trudności lekarzy w jej rozpoznaniu. Zmiany mogą lokalizować się w różnych narządach i w efekcie objawy są różne.  Najczęściej spotykanymi objawami klinicznymi są: zapalenie błony naczyniowej oka, oczopląs, powiększenie węzłów chłonnych, biegunka, powiększenie nerek. Pojawiają się też zaburzenia ze strony układu neurologicznego takie jak: drgawki, zaburzenia koordynacji ruchowej, zmiany w zachowaniu.

Postać wysiękowa ma przebieg gwałtowniejszy od postaci bezwysiękowej. W formie wysiękowej, charakterystycznym objawem jest gromadzenie się płynu (wysięku) w jamach ciała. Płyn w jamie brzusznej sprawia, że powłoki brzuszne się powiększają (wodobrzusze). Kiedy wysięk gromadzi się w jamie opłucnej, kot oddycha z trudnością  a jego oddech jest przyspieszony. Pojawiają się duszności. Płyn jest charakterystyczny: żółtawy, przejrzysty, ciągliwy i zawiera dużo białka, może także zawierać włóknik.

FIP u kociąt może objawiać się spowolnieniem wzrostu, częstszymi biegunkami i schorzeniami górnych dróg oddechowych.

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów w postaci mokrej rozpoznaje się poprzez zbadanie płynu pobranego z jam ciała. Znacznie trudniej o diagnozę w przypadku formy suchej. Lekarz weterynarii może zlecić badania:

  • hematologiczne – pokazuje obniżony poziom limfocytów i podwyższony poziom neutrofili, może temu towarzyszyć także łagodna niedokrwistość;
  • biochemiczne – często ujawnia obniżony stosunek albumin do globulin, podwyższony poziom bilirubiny, czasami zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych;
  • serologiczne – wykazuje wytworzone przeciwciała przeciw koronawirusowi, ale nie odróżnia przeciwciał przeciw biotypowi jelitowemu i fipogennemu wirusa. Badanie serologiczne ma zatem ograniczoną wartość diagnostyczną;
  • PCR – wykrywa materiał genetyczny wirusa i jest w stanie określić prawdopodobieństwo kontaktu kota z wirusem fipogennym. Podobnie jednak jak badanie serologiczne, nie daje jednoznacznych wyników wskazujących na chorobę. 

Żadne z powyższych badań FIP nie daje jednak 100% pewności. 

Jak możemy pomóc kotu z fip?

Na ten moment medycyna weterynaryjna nie ma możliwości wyleczenia kota z zakaźnego zapalenia otrzewnej. Choroba jest nieuleczalna i śmiertelna. W przypadku formy wysiękowej, czas przeżycia od momentu wystąpienia objawów wynosi ledwie kilka tygodni, w formie bezwysiękowej ten czas wydłuża się do kilku miesięcy.

W tym okresie stosuje się leki immunosupresyjne, glikokortykosteroidy i koci interferon omega, które mogą nieznacznie przedłużyć życie i polepszyć komfort życia chorego kota. W postaci mokrej upuszcza się płyn z jam ciała, co przynosi krótkotrwałą ulgę. Konieczne jest stosowanie diety wysokobiałkowej i mokrej, żeby uzupełnić płyny i utratę białek z wysięku. Poza próbami leczenia, głównie objawowego, należy chronić kota od stresu.

Jeśli kot nie miał jeszcze kontaktu z koronawirusem, istnieje kilka działań prewencyjnych, które opiekunowie mogą zastosować. Opiekunom kotów pozostaje dbać o to, by zminimalizować ryzyko zarażenia koronawirusem i jego mutacji. 

  • Przede wszystkim należy dbać o czyszczenie kuwety przynajmniej raz dziennie. Warto też pamiętać o wyparzeniu kuwety i całkowitej zmianie żwirku co jakiś czas. 
  • Miski z wodą i karmą powinny stać daleko od kuwety. 
  • Ponieważ choroba zbiera żniwa najczęściej u młodych kotów, to szczególnie należy zwracać uwagę na wszelkie problemy zdrowotne u kociąt. 
  • Należy również unikać sytuacji, w których pod jednym dachem mieszka duża grupa kotów (w jednej grupie nie powinno być więcej niż 8-10 kotów). 
  • Kot z FIP powinien być kotem niewychodzącym, żeby unikać sytuacji stresowych, podobnie w domu powinien mieć zapewniony komfort. Odizolowany, nie będzie miał również możliwości zarażenia innych kotów.
     

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy istnieje szczepionka na FIP?