Aktualności :
Wamiz Logo

Reklama

Toksokaroza – choroba odzwierzęca: przyczyny, objawy i przebieg

Chory pies i kot advice © Shutterstock

Przeciwnicy posiadania kotów i psów w domu często powołują się na argument, iż zwierzęta te roznoszą groźne choroby. Tymczasem na wiele chorób odzwierzęcych jesteśmy narażeni nawet wtedy, gdy nie mamy bezpośredniego kontaktu z czworonogami. Jedną z nich jest toksokaroza. Co to jest toksokaroza i jak można się nią zarazić? W jaki sposób leczyć to schorzenie i jakie działania profilaktyczne zmniejszają ryzyko zarażenia?

Przez Katarzyna Lipska

Co to jest toksokaroza?

Toksokaroza jest chorobą pasożytniczą, którą możemy zarazić się zarówno od psów, jak i od kotów. Wywołują ją larwy glisty psiej toxocara canis lub glisty kociej toxocara cati. Naturalnym żywicielem tych pasożytów są psy i psowate oraz koty, jednak człowiek może stać się dla nich tzw. żywicielem przypadkowym. Toxocara może wyrządzić wiele szkód w ludzkim organizmie, larwy potrafią przetrwać nawet 10 lat w tym „przypadkowym” środowisku, jednak nie dojrzewają i nie są zdolne do rozmnażania się. U człowieka nie istnieje też ryzyko inwazji śródmacicznej, co oznacza, że nawet jeśli ciężarna kobieta jest zarażona pasożytem toxocara, dziecko nie zarazi się poprzez łożysko.

Wśród zwierząt zarażeniu ulegają przede wszystkim osobniki młode: kocięta i szczenięta. Pasożyty bytują w przewodzie pokarmowym zwierząt, gdzie dorosłe samice glisty toxocara potrafią znieść nawet 20 tysięcy jaj na dobę. Jaja wydalane są razem z kałem psa lub kota. W środowisku zewnętrznym – glebie, trawie, piasku – potrafią przetrwać nawet kilka lat. Już po 3 tygodniach wydalone jaja stają się inwazyjne – posiadają larwy w stadium zdolnym do zarażenia. Oznacza to, że można zarazić się toksokarozą np. jedząc brudnymi rękoma, spożywając nieumyte owoce i warzywa albo po kontakcie ust z piaskiem.

dziewczynka całuje psa

ShutterstockDrogi zarażenia się są specyficzne, stąd najczęstsza jest toksokaroza u dzieci. Jeśli chcemy zminimalizować ryzyko zarażenia glistą psią, należy wystrzegać się karmienia dziecka na spacerze, zwłaszcza podczas zabawy w piaskownicy, oraz przestrzegać podstawowych zasad higieny, takich jak mycie rąk po powrocie do domu i przed posiłkiem oraz mycie owoców i warzyw.

Właściciele psów i kotów muszą mieć świadomość, że zwierzę należy regularnie odrobaczać, ale – w celu uniknięcia rozprzestrzeniania się toksokarozy – odchody zwierzęcia po odrobaczeniu powinny zostać zutylizowane, ponieważ wydalone dojrzałe samice toxocara uwalniają podczas rozkładu w glebie bardzo duże ilości jaj.

Toksokarozą można zarazić się także w bezpośrednim kontakcie z pupilem, jeśli np. resztki kału zawierające jaja pasożyta przykleją się zwierzęciu do sierści, ale taka droga zarażenia jest zdecydowanie rzadsza. Warto natomiast zadbać o to, by sierść zwierzęcia pozostała czysta i pamiętać o dokładnym umyciu rąk po wszelkich zabiegach higienicznych wykonywanych u pupila.

dziewczynka myje ręceShutterstock

Jakie są objawy toksokarozy?

Objawy kliniczne toksokarozy mogą w ogóle nie wystąpić lub wystąpić ze znacznym opóźnieniem. Glista psia może długo przetrwać w organizmie ludzkim i dać objawy kliniczne dopiero po 10 latach od zarażenia. Na początku połknięte jaja larw glisty psiej dostają się do przewodu pokarmowego. Tam następuje strawienie osłonek jaj, co powoduje uwolnienie larw. Larwy dostają się do naczyń krwionośnych, skąd wraz z krwią migrują do różnych tkanek i narządów: mięśni, płuc, a nawet mózgu. Obecność pasożyta w tkankach wywołuje reakcję zapalno-alergiczną organizmu – rozpoczyna się produkcja swoistych przeciwciał, a jeśli larwa osiądzie, wokół niej tworzy się skupisko komórek złożonych głównie z krwinek kwasochłonnych. Takie skupisko nazywamy ziarniniakiem. Larwa może uwolnić się z ziarniniaka i ponownie wędrować po organizmie zarażonego człowieka.

W zależności od umiejscowienia larw, choroba może dawać zróżnicowane objawy. Ich nasilenie jest ściśle związane z liczbą larw oraz intensywnością reakcji alergiczno-zapalnej, która jest kwestią indywidualną dla każdego organizmu i wynika z kondycji naturalnej odporności człowieka.

Toksokaroza płucna wiąże się z silnym i uporczywym kaszlem oraz zmianami osłuchowymi nad płucami, mózgowa – z silnymi bólami głowy, a w późniejszym stadium także ze zmianą zachowania, czasem występują również drgawki. Toksokaroza oczna początkowo może przyczynić się do pogorszenia widzenia, w zaawansowanym stadium pojawia się ból, zaczerwienienie oka, może wystąpić zez lub zaćma.

Poza objawami klinicznymi typowymi dla poszczególnych typów toksokarozy istnieje zespół objawów wspólnych. Objawy te można zaobserwować przede wszystkim u zarażonych pasożytem toxocara małych dzieci, mówimy wtedy o zespole larwy trzewnej wędrującej. Typowe objawy zarażenia to: stany podgorączkowe lub gorączka, bóle mięśni i stawów, powiększone węzły chłonne, powiększona wątroba i śledziona, przewlekłe bóle brzucha prowadzące do zmniejszenia łaknienia i w efekcie – do spadku masy ciała. U wielu zarażonych dzieci występują rozmaite wysypki, rozpoznawane początkowo jako reakcje alergiczne. U alergików z astmą oskrzelową lub atopowym zapaleniem skóry toksokaroza powoduje nasilenie objawów alergii.

Glista psia u człowieka daje szereg objawów laboratoryjnych. U osób zarażonych zaobserwować można wzrost liczby krwinek białych (leukocytoza), wzrost odsetka granulocytów kwasochłonnych w rozmazie o ponad 20%, podwyższony poziom gammaglobulin oraz duże stężenie immunoglobulin klasy E (IgE). Toksokaroza u dzieci może zostać wstępnie zdiagnozowana na podstawie niedokrwistości połączonej ze zwiększoną aktywnością enzymów wątrobowych.

Leczenie toksokarozy

Bezobjawowa toksokaroza nie wymaga leczenia. U osób, u których wstępują objawy kliniczne, a badania potwierdziły zarażenie pasożytem toxocara canis lub toxocara cati, stosuje się leczenie farmakologiczne. Chory musi przyjmować leki przeciwpasożytnicze. Dodatkowo, jeśli badania laboratoryjne wykazały wysoką leukocytozę, eozynofilię lub jeśli zdiagnozowana została toksokaroza oczna, włączone zostają leki przeciwzapalne. Ponieważ toksokaroza oczna w większości przypadków jest wynikiem wtórnej wędrówki larw, każdy chory – nie tylko przy odmianie ocznej – powinien pozostać pod opieką okulistyczną i co 6-12 miesięcy wykonywać badanie dna oka. Leczenie farmakologiczne powoduje bowiem ustąpienie objawów choroby, ale nie ma możliwości sprawdzenia, czy zabite zostały wszystkie larwy.

Konsultacja: lekarz weterynarii Franek Paśko


Bibliografia:

1.    Dr n med. Talarek E., Toksokaroza, https://choroby-zakazne.mp.pl/choroby/zarazenia-pasozytnicze/161817,toksokaroza, data dostępu: 18.10.2018