Aktualności :
wamiz-v3_1

Reklama

Poznaj potęgę psiego węchu!

poznaj potege psego wechu advice
© pixabay

O tym, że pies ma lepszy węch od człowieka wie chyba każdy. Ale czy to wystarczy, aby opisać fascynujący świat psich nosów i zapachów? Absolutnie nie! Psi węch jest głównym źródłem informacji o świecie, a psi świat zapachów jest co najmniej pasjonujący.

W mózgu psa zdecydowanie większą część zajmują struktury odpowiedzialne za węch niż te odpowiadające za wzrok. Nic więc dziwnego, że psi węch często wykorzystywany jest w zadaniach wymagających węszenia – m.in. w szukaniu narkotyków czy poszukiwaniu zaginionych osób. Wystarczy właściwe szkolenie, aby pies stał się najdokładniejszą czujką zapachową!
 

Przez Olga Balicka,

Jak zbudowany jest nos psa?

Na psi nos – niepozorną czarną kulkę z dwiema dziurami umieszczoną na środku psiego pyska – składa się cały labirynt kanalików nosowych wyścielonych tkanką nosową, na której znajduje się mnóstwo pokrytych włoskami receptorów węchowych. Ilość receptorów różni się w zależności od rasy psa, jednak waha się w okolicach kilkuset milionów.

Dla porównania ludzki nos wyposażony jest w około sześć milionów receptorów węchowych. To wyjaśnia tak ogromną różnicę między węchem psa i człowieka. W środku psiego nosa znajduje się też narząd lemieszowo-nosowy, który odpowiedzialny jest za rozpoznawanie i pośrednio interpretowanie feromonów. Prawdopodobnie dzięki niemu psi nos zazwyczaj jest mokry. 

Węszenie psa jest niezależne od oddychania. Każde nozdrze oddycha oddzielnie i w każdym zachodzą inne procesy.

Prawe nozdrze, które połączone jest z prawą półkulą mózgu, odpowiedzialne jest za analizę nieprzyjemnych zapachów. Takich, które są obce i wywołują lęk. Lewe nozdrze połączone z półkulą lewą, analizuje znajome i bezpieczne zapachy.

W badaniach wykazano, że każdy zapach najpierw przechodzi przez prawe nozdrze, a dopiero potem, jeśli zostaje zidentyfikowany jako bezpieczny, przechodzi do lewego. Pozwala to w pewnym stopniu wnioskować o emocjach odczuwanych przez psa w momencie węszenia. 

Siła psiego węchu

pies wąchaShutterstock

Węch psów jest imponujący. Na podstawie milionów wskaźników pozwala bezbłędnie rozróżnić swojego człowieka w tłumie innych – bez wspomagania innymi zmysłami. Co więcej, zapach unosi się bardzo długo po tym, jak opuścimy pomieszczenie, co jest podstawą umiejętności psów tropiących wykorzystywanych na przykład przy poszukiwaniach zaginionych ludzi.

Psy o najsilniejszym węchu, na przykład bloodhoundy, potrafią podążać za zapachem pozostawionym nawet kilka dni wcześniej. Wyszkolony pies jest w stanie zauważyć różnice w niuansach zapachowych i tym samym wywnioskować, w którą stronę szła dana osoba albo w którym miejscu zatrzymała się na chwilę. W zależności od predyspozycji rasowych, niektóre psy tropią z nosem przy ziemi, a inne wyłapują zapachy z powietrza. 

Węch psa pozwala też mu na odczytywanie emocji i stanów. Pies wyczuwa pot, adrenalinę, feromony. Jeśli dołożyć do tego doskonały słuch, który pozwala wyczuć subtelne różnice w szybkości bicia serca, to mamy pełen obraz psa potrafiącego z dużą precyzją odczytywać ludzkie emocje.

Badania wykazały ponadto, że przeszkolone psy potrafią wyczuć niektóre choroby, w tym nowotworowe! Prowadzone są badania na ten temat, ale wszystko wskazuje na to, że psy usprawnią i przyspieszą procesy diagnostyczne.

Psy za pomocą zapachów komunikują się też między sobą. Służą do tego właśnie feromony, najczęściej wydalane w moczu. Istnieje kilka rodzajów feromonów, które niosą innego rodzaju informacje – od ostrzegawczych, poprzez budujące więź między matką a szczeniakami, aż po seksualne.

Budowa psiego pęcherza pozwala na wydalanie moczu w małych ilościach, dzięki czemu czworonóg może zostawić informację dla okolicznych psów, wyznaczając tym samym granice terytorium, czy informując o gotowości do współżycia. 

Na spacerze, choć mniej intensywne, zapachy są zostawiane wraz z kałem i podczas rutynowego kopania w ziemi po załatwieniu potrzeb. Charakterystyczne jest ponadto obwąchiwanie sobie wzajemnie części intymnych przez psy. Okolice genitaliów niosą bardzo dużo ważnych informacji o drugim osobniku, zatem zdecydowanie nie powinno się psom takiego zachowania zabraniać. To ważny element ich pełnego zapachów świata i pozawala na prawidłowe budowanie relacji między psami oraz podejmowanie decyzji odnośnie losów dalszych interakcji.

Węch psa a człowieka

Samo węszenie polega na kilku szybkich, następujących po sobie wdechach, które niosą informację do receptorów w nosie. Najpierw następuje napięcie mięśni nozdrzy, które powoduje przepływ powietrza, wpuszczając zapachy do środka i jednocześnie wypuszczając te, które znajdują się w środku przez boczne dziurki (lub wpuszczając je głębiej).

Ludzie zaś wąchają, wciągając powietrze do środka i wypuszczając je tą samą dziurką. Proces ten jest znacznie prostszy, ale też niesie za sobą znacznie mniej informacji. Człowiek ponadto nauczył się oswajać z zapachem zarówno przyjemnym, jak i nieprzyjemnym, gdy spędzi z nim jakiś czas. Pies eksploruje zapachy na nowo przez cały czas. 

Ludzki węch jest bardzo ubogi, jeśli porównać go do węchu psa. Alexandra Horowitz, znana badaczka funkcji poznawczych psów i innych zwierząt, w swojej książce Oczami Psa pisze, że człowiek jest w stanie wyczuć węchem łyżeczkę cukru w kawie, zaś pies wyczuje łyżeczkę cukru rozpuszczoną w… dwóch pełnych basenach olimpijskich!

Jest to oczywiście szacowanie, nikt nie napełniał basenów i nie pytał psa, czy czuje w nich cukier, ale porównanie to pokazuje skalę różnicy w możliwościach odbioru zapachu między węchem psa i człowieka. 

W związku z powyższym bardzo ciekawym i wartościowym sposobem na spędzanie wspólnego czasu z psem są zabawy węchowe. Nie dość, że można uważnie obserwować, w jaki sposób pies odbiera świat zapachów, to jeszcze zabawy te pozwalają zaspokoić instynkty łowieckie zwierzęcia oraz zwyczajnie sprawiają mu radość. 

Radość ze wspólnie spędzonego czasu to podstawa prawidłowej relacji między psem a człowiekiem – wszak kojarzy on się wtedy z pozytywnymi emocjami. Możliwości zabaw węchowych jest całe mnóstwo, można chować różne przedmioty czy smakołyki i nagradzać psa za odnalezienie ich, a także samemu się chować i pozwolić psu się odnaleźć. Inną świetną propozycją jest mata węchowa, która zbudowana jest z długich i gęstych frędzli. Między frędzle wrzucamy psie smakołyki – będzie musiał on wykorzystać nos, aby je odnaleźć.

Mata świetnie sprawdza się też w przypadku psów, które za szybko jedzą, albo z jakiegoś powodu potrzebują zajęcia na dłuższy czas lub odwrócenia uwagi. Wartościowy dla psiego nosa jest ponadto spacer w zupełnie nowe miejsca, aby mógł sobie powęszyć, bez pośpiechu i poganiania. Warto po prostu pozwolić mu iść przed siebie – tam, gdzie poprowadzi go nos!

Bibliografia:

1. Nosem Psa,. Alexandra Horowitz
2. Oczami Psa, Alexandra Horowitz