Aktualności :
Wamiz Logo

Reklama

Ciąża urojona u psa – jakie są objawy i jak pomóc suczce?

Ciąża urojona u psa advice © Shutterstock

Ciąża urojona, nazywana także ciążą rzekomą, wiąże się zarówno ze zmianami w zachowaniu suczki, jak i z objawami klinicznymi, które przypominają te występujące w ciąży. W powszechnej świadomości nadal pokutuje przeświadczenie, że ciąża urojona jest chorobą i aby jej uniknąć, suka musi być choć raz dopuszczona. Jak jest w rzeczywistości? Jak objawia się taka „ciąża” i jak długo trwa?

Przez Ewelina Piskorek

Czym jest ciąża urojona u psa?

W przypadku ciąży urojonej suka nieciężarna wykazuje zachowania macierzyńskie, a nawet wydziela mleko. Od razu warto rozwiać wszelkie wątpliwości i nadmienić, że ciąża urojona nie jest chorobą, a zjawiskiem fizjologicznym, opartym na stanie hormonalnym i emocjonalnym niewykastrowanych suczek. Zjawisko to może zajść u suk, które nie zaszły w ciążę podczas rui, zazwyczaj między drugim a trzecim miesiącem po ostatniej cieczce, i jest wynikiem oddziaływania hormonów żeńskich. Na jego występowanie nie mają wpływu wiek, rasa czy pochodzenie psa.

Ciąża urojona nie wiąże się z zaburzeniami cyklu rujowego, ropomaciczem czy bezpłodnością. Krycie w poprzedzającej rui nie wpływa na występowanie ciąży urojonej. Jedyną metodą na uniknięcie ciąży urojonej jest sterylizacja. Opinia głosząca, że suka choć raz powinna zajść w ciążę, jest nieprawdziwa. Nie zapobiegnie to ciąży urojonej przy następnych cieczkach, nie sprawi, że zwierzę będzie łagodniejsze czy zdrowsze.

Jeśli więc nie posiadamy hodowli i suk przeznaczonych do rozrodu, możemy wykastrować zwierzę w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia ropomacicza i nowotworów narządów rodnych. Poddana zabiegowi suczka nie jest już narażona na wahania hormonalne związane z cyklem płciowym, przez co teoretycznie może stać się stabilniejsza emocjonalnie.

Jak przebiega cykl rujowy u suk i kiedy pojawia się ciąża urojona?

U niekastrowanych suk naturalnie zachodzi cykl rujowy, który dzieli się na cztery fazy:

  • anestrus
  • proestrus
  • estrus
  • metestrus

Faza anestrus (okres bezrujowy) to faza spoczynku jajników, podczas której stężenia hormonów pozostają na poziomie podstawowym. Podczas fazy proestrus (faza przedrujowa) następują początkowe, zewnętrznie widoczne oznaki rui:

  • obrzęk i przekrwienie sromu,
  • krwista wydzielina zawierająca feromony (wypływy są początkowo skąpe, potem bardziej obfite),
  • atrakcyjność dla samców, jednak bez ich akceptacji przez sukę.

Proestrus trwa od 3 do 27 dni, a średnio 9 dni. Dalej następuje faza estrus (ruja właściwa) – to podczas trwania tej fazy u suk zachodzi owulacja, czyli uwolnienie komórek jajowych z pęcherzyka jajnikowego. W trakcie jej trwania suka jest zdolna do zapłodnienia. W tym okresie suka akceptuje krycie. Trwa przeciętnie poniżej 9 dni. Na koniec następuje faza metestrus (faza porujowa), którą wyznacza zanik odruchu tolerancji. Faza ta trwa od 1 do 5 dni i w trakcie jej trwania występuje aktywność ciałek żółtych na jajnikach, co rozpoczyna produkcję progesteronu.

W tym czasie następuje zapłodnienie komórki jajowej, a w jego konsekwencji ciąża. Progesteron jest hormonem odpowiedzialnym za utrzymanie ciąży, niezależnie od tego, czy suka jest zapłodniona, czy nie. Pod kątem zmian hormonalnych, nie ma różnicy między ciążą rzeczywistą a urojoną, co właśnie tłumaczy wystąpienie ciąży urojonej.

Ciąża urojona pojawia się około 2 miesięcy po rui, czyli w okresie, kiedy – gdyby doszło do zapłodnienia – suka rodziłaby szczenięta. Instynkt suki podpowiada jej, że właśnie teraz powinna mieć dzieci.

Jakie są przyczyny pojawienia się u psa ciąży urojonej?

Podstawową przyczyną wystąpienia ciąży urojonej u suki są zaburzenia w gospodarce
hormonalnej – głównie w produkcji estrogenów, progesteronu i prolaktyny. Inne przyczyny to:

  • pojawienie się w domu małego szczeniaka lub kotka, co może rozbudzić instynkt macierzyński u suki na tyle, że zapragnie ona go wychowywać i wykarmić. Jej organizm zareaguje więc tak, jakby to ona sama go urodziła (co najczęściej powoduje pojawienie się pokarmu),
  • obecność w domu innej suki odchowującej szczenięta, zwłaszcza jeśli obie miały cieczkę w tym samym czasie, co w stadzie zdarza się bardzo często,
  • zaprzestanie długotrwałej kuracji hormonalnej,
  • wykonanie zabiegu usunięcia jajników w okresie porujowym lub w trakcie trwania ciąży,
  • ciąża urojona może być też spowodowana niedoczynnością tarczycy.

Jakie są objawy urojonej ciąży u psa?

Objay ciąży urojonej apatia

Shutterstock

Na pierwszy rzut oka ciąża urojona nie różni się niczym od ciąży rzeczywistej. Część występujących przy niej objawów jest taka sama. Musimy pamiętać, że każda suka może manifestować ciążę urojoną w różny sposób, w zależności od jej charakteru, tzn. u jednej suki możemy nie zaobserwować żadnych wyraźnych zmian w zachowaniu, inna może być pobudzona i nerwowa, a jeszcze inna spokojna i rozleniwiona, domagająca się pieszczot. Objawy mogą też mieć silniejsze lub słabsze nasilenie.

Symptomy, jakie możemy zaobserwować u suki w trakcie występowania ciąży urojonej to:

  • nerwowość, pobudzenie, czasami nawet agresja,
  • moszczenie “gniazda”,
  • smutek,
  • znoszenie przedmiotów do legowiska i opiekowanie się nimi, jakby suczka chciała je „wychowywać” (w szczególności miękkich i piszczących zabawek – dźwięki mogą psu kojarzyć się z dźwiękami wydawanymi przez szczeniaki),
  • mniejsza aktywność i niechęć do opuszczania legowiska np. w celu wyjścia na spacer (suka nie chce zostawiać gniazda bez opieki),
  • pokładanie się na grzbiecie i nadstawianie brzucha do głaskania,
  • powiększone gruczoły mlekowe,
  • powiększenie brzucha,
  • “rozpulchnienie” narządów rodnych,
  • możliwe pojawienie się mleka w sutkach (często z wydzieliną ropną),
  • lizanie się po brzuchu i sutkach,
  • wahania nastrojów,
  • brak apetytu lub wilczy apetyt,
  • zdarzają się również wymioty i lekko podwyższona temperatura.

Objawy te mogą występować jednocześnie lub pojedynczo, ich nasilenie także nie jest stałe i zależy od indywidualnych cech i predyspozycji suki.

Sama ciąża urojona nie prowadzi do żadnych zaburzeń rozrodczych ani do niepłodności i nie jest dla suki niebezpieczna. Problemem jest natomiast to, iż organizm suki szykuje się na wydanie na świat szczeniąt oraz wykarmienie ich – brak potomstwa powoduje, że pokarm nie jest ściągany, sutki nabrzmiewają więc od jego nadmiaru, stają się gorące i twarde, tworzą się zastoiny, a w wyniku tych wszystkich czynników powstaje stan zapalny, który jest już niebezpieczny oraz często bolesny dla naszego pupila. Dodatkowo im częściej występuje ciąża rzekoma i im obfitszą wywołuje laktację, tym większe jest ryzyko wystąpienia nowotworu listwy mlecznej.

Suka, która jeszcze nie miała cieczki (zazwyczaj pierwsza cieczka zdarza się między 4 a 9 miesiącem życia suki), a gromadzi zabawki, najprawdopodobniej robi to z innych powodów. Możliwe, że to na przykład skutek nudy, braku ruchu czy wyzwań takich jak szkolenie, itp.

Ile trwa urojona ciąża u psa?

Długość trwania ciąży urojonej to cecha osobnicza. Może trwać zarówno tydzień, jak i kilka tygodni. Wpływ na dłuższe trwanie ciąży rzekomej może mieć zachowanie domowników – na przykład, jeśli pozwalają zwierzęciu na budowę gniazda, opiekę nad zabawkami lub innymi zwierzętami czy ssanie suki przez inne zwierzęta. Wszystkie te zachowania pobudzają jeszcze silniej instynkt suki będącej w ciąży urojonej. Jeśli jednak domownicy nie pozwalają suce na takie zachowania, a ciąża rzekoma utrzymuje się dłużej niż 2-3 tygodnie, należy ją poddać badaniu w kierunku niedoczynności tarczycy.

Jak zapobiegać i leczyć ciążę urojoną u psa?

Najskuteczniejszym sposobem na zapobiegnięcie występowania u naszej suczki ciąży urojonej jest kastracja. Usunięcie jajowodów i macicy powoduje ustanie cyklu płciowego i związanych z tym zachowań, co wyklucza występowanie ciąży rzekomej. Jeśli sterylizacja jest niemożliwa (gdy np. suka jest suką hodowlaną), właściciel psa musi zaakceptować ryzyko pojawiania się problemu ciąży urojonej. Niemniej można znacznie zmniejszyć to ryzyko lub załagodzić objawy występującej już ciąży urojonej.

Jak więc zmniejszyć ryzyko wystąpienia u psa ciąży rzekomej? Występowanie ciąży urojonej zależy od wrodzonych predyspozycji, trybu życia, diety – najczęściej występuje u suk znudzonych i przekarmionych. Po rui powinniśmy zapewnić naszemu zwierzakowi jak najwięcej ruchu, możliwości szkolenia oraz zastosować niskokaloryczną dietę. Dzięki zajęciu uwagi suki aktywnością różnego typu nie będzie ona miała ochoty ani czasu tworzyć gniazda. Z kolei dieta niskokaloryczna w tym okresie zapewni suce odpowiednią ilość pokarmu, ale niedostateczną, aby poczuła się gotowa w tym momencie do posiadania potomstwa.

Musimy również pamiętać, że jeśli suka ma skłonności do ciąży urojonej, nie należy jej po rui głaskać po brzuchu ani kupować jej zabawek wydających dźwięki przypominające popiskiwanie szczeniąt.

Ciąża urojona czasami przebiega zupełnie bezobjawowo i samoczynnie ustępuje. Zazwyczaj taka ciąża nie wymaga leczenia. Terapia farmakologiczna jest konieczna tylko przy nasilonych objawach lub w przypadku zapalenia listwy mlecznej.

Jeśli już zauważymy objawy ciąży, a nie jesteśmy całkowicie pewni, że nie doszło do krycia, przed rozpoczęciem leczenia/załagodzenia objawów musimy wykluczyć ciążę poprzez wizytę u weterynarza. Jeżeli mamy pewność, że nie było okazji do zapłodnienia suki, należy zastosować się do ogólnych zaleceń.

W celu załagodzenia zjawiska ciąży rzekomej i wyeliminowania go, należy pamiętać o kilku zasadach:

  • ograniczyć ilość podawanego pokarmu oraz zmienić karmę na zawierającą mniejszą ilość białka (co wpłynie na zmianę gospodarki hormonalnej)
  •  jedzenie dzielić na więcej porcji (mniejszych, ale częściej podawanych),
  • schować przedmioty, które suka mogłaby traktować jak swoje szczeniaki (szczególnie te miękkie i piszczące w sposób przypominający pisk szczeniaków),
  • zapewnić psu dużo ruchu,
  • zająć psa, poświęcić mu czas i uwagę (pies nie może się nudzić), zabierając na długie spacery, stawiając na szkolenie, naukę komend, itp. - chodzi o odwrócenie uwagi suczki od zaistniałej sytuacji
  • nie pozwalać suce wylizywać sutków, gdyż stymuluje to wydzielanie mleka,
  • bezwzględnie nie głaskać i nie masować brzucha psa, gdyż pobudza to laktację.

Jeśli po zastosowaniu się do tych zasad objawy ciąży urojonej nie ustępują, lub sutki suki stają się gorące, twarde oraz bolesne (co świadczy o ich stanie zapalnym) należy udać się do lekarza weterynarii, który wdroży leczenie farmakologiczne. Terapia ciąży urojonej trwa zazwyczaj od 5 do 10 dni, po tym czasie objawy ustępują

Konsultacja: Lek. wet. Dorota Dołęga-Kozierowska z gabinetu Dora-Vet.
http://www.doravet.pl/