Aktualności :
wamiz-v3_1

Reklama

Padaczka u psa – jak wygląda? Objawy, przyczyny i leczenie

Chory beagle advice
© Shutterstock

Epilepsja, zwana również padaczką, jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń neurologicznych  spotykanych w gabinetach weterynaryjnych. Bardzo często zdiagnozo-wanie jej bezpośredniej przyczyny bywa niemożliwe. Szacuje się, że napad padaczkowy u psów pojawia się przynajmniej raz w życiu aż u około 5-6% populacji.

Według definicji padaczka to zaburzenie czynności mózgu, które cechuje się trwałą skłonno-ścią do napadów drgawkowych, nazywanych również napadami padaczkowymi. W niniej-szym artykule pojęć tych będziemy używać zamiennie.

Przez Olga Balicka

Przyczyny padaczki u psa

Niemożliwym jest ustalenie dokładnej przyczyny ataków padaczkowych u psów. Na atak padaczki u psa składa się kilka czynników.

Pierwszym z nich jest zachwianie równowagi pomiędzy procesem hamowania, a procesem pobudzania w mózgu. Zaburzenia w innych układach także mają znaczenie. Oprócz tego do drgawek dochodzi w przypadku zaburzeń elektrolitowych w błonach komórkowych neuro-nów. W skutek drgawek degradacji ulegają komórki nerwowe mózgu, a w konsekwencji powstają zmiany zwyrodnieniowe, które nie są możliwe do odwrócenia.

Wyróżnia się dwa rodzaje ataków padaczkowych:

  • małe ataki padaczkowe (petit mal),
  • duże ataki padaczkowe (grand mal).

Petit mal bywa też nazywany atakiem bezdrgawkowym i może pozostać zupełnie niezauwa-żony lub zignorowany przez właściciela psa. Trwa bardzo krótko (nawet kilka sekund) i nie powoduje utraty przytomności. Pies w trakcie małego ataku padaczkowego sprawia wrażenie nieobecnego, może dojść na przykład do niewielkich ruchów – drgań mięśni, koń-czyn. Po tym rodzaju ataku zwierzę zachowuje się znów normalnie.

W dużych atakach padaczkowych dochodzi do drgawek (konwulsji) i utraty przytomności, które trwają od kilkunastu sekund do kilku minut. Jest to najczęstszy rodzaj ataku. Pies upada, traci przytomność, czemu towarzyszą jednoczesne gwałtowne skurcze mięśni w całym ciele. Atakowi grand mal towarzyszy ślinotok, czasem wymioty oraz wydawanie dźwięków (skomlenie, szczekanie, wycie), a zwierzę nie reaguje na głos czy widok właściciela. Nierzadko dochodzi do popuszczenia moczu i/lub kału przez psa.

Ze względu na przyczynę padaczkę dzielimy na:

  • pierwotną (idiopatyczną),
  • wtórną.

Jeśli mamy do czynienia z epilepsją idiopatyczną, oznacza to, iż bezpośrednia przyczyna jest niemożliwa do ustalenia. Ten rodzaj napadów nazywany jest także padaczką młodzieńczą, gdyż najczęściej ujawnia się u psów w wieku od 1 do 5 roku życia. Na podstawie badań wyróżniono szczególnie zagrożone tym rodzajem epilepsji rasy, a należą do nich: beagle, owczarek belgijski, szpic wilczy, collie, jamnik, pudel, owczarek niemiecki, seter, golden retriever, labrador retriever, spaniel, siberian husky, alaskan malamute. Ze względu na dziedziczność tego schorzenia psy z padaczką pierwotną nie powinny być dopuszczone do rozrodu. Podobnie powinno się wycofać z rozrodu rodziców szczeniaków, u których wy-kryto ten rodzaj padaczki.

Przyczyna powstawania epilepsji wtórnej jest możliwa do ustalenia. Ten rodzaj zaburzenia dotyczy w znacznej większości kotów, ale u psów też można ją spotkać. Epilepsję wtórną powoduje zaburzenie lub uszkodzenie jakiegoś fragmentu mózgu z przyczyn wewnątrz- albo pozaczaszkowych.

Pierwsza grupa czynników powodujących wtórną padaczkę obejmuje takie zdarzenia jak zapalenie mózgu, opon mózgowych, guz nowotworowy, wylew krwi, wodogłowie czy blizny.

Druga grupa, czyli powody pozaczaszkowe, dotyczą zatruć i chorób metabolicznych. Są one określane jako drgawki nie padaczkowe. Do ataków doprowadzać mogą także niedobory witamin z grupy B (w szczególności B1 i B6), zaś u suk powszechna jest poporodowa hipokalcemia (tężyczka poporodowa), czyli niedobór wapnia w związku z laktacją i niewystarczającą podażą wapnia w diecie, szczególnie u suk z licznymi miotami.

Drgawki pojawiają się również w przypadku:

  • zatruć ołowiem, rtęcią, metaldehydem, środkami fosforoorganicznymi lub strychniną
  • w przebiegu encefalopatii wątrobowej lub mocznicowej, przewlekłej niewydolności nerek, niedoczynności tarczycy, nosówki, udaru cieplnego.
  • niedotlenienia spowodowanego anemią, chorobami serca czy utrudnionym oddychaniem.

Ataki mogą powodować niektóre leki. Do drgawek może dochodzić ponadto z powodu różnych chorób zakaźnych (jak na przykład wścieklizna, tężec czy zatrucie jadem kiełbasianym).

Przebieg napadu padaczkowego u psa

Każdy napad padaczkowy u psa składa się z określonych trzech faz.

Faza zwiastunowa

Bardzo łatwo można przeoczyć tę fazę, ponieważ jej objawy potrafią być subtelne. Faza zwiastunowa charakteryzuje się zmianą zachowania. Pies może stać się pobudzony, niespokojny, mieć problem ze znalezieniem sobie miejsca, szukać kontaktu z właścicielem, ale równie dobrze może unikać towarzystwa i preferować ciche, spokojne kryjówki z dala od hałasu i nadmiernych bodźców. Bardzo prawdopodobne jest też wystąpienie ślinotoku i częste oblizywanie się. Czas trwania: od kilku minut do kilku godzin.

Faza właściwego napadu

Pojawia się bezpośrednio po fazie zwiastunowej i może przebiegać na różne sposoby w zależności od rodzaju ataku padaczkowego. Objawy tej fazy zostały opisane powyżej, w podrozdziale Rodzaje padaczki u psa.

Faza końcowa (popadaczkowa)

Ta faza również przebiega w różny sposób w zależności od tego, z jakim rodzajem ataku mamy do czynienia.

    Petit mal – podobnie jak w przypadku poprzednich faz, ta również w łatwy sposób może pozostać niezauważona przez właściciela. Charakteryzuje się chwilową dezorientacją i osłabieniem zwierzęcia. Czas trwania: krótka chwila.

    Grand mal – w pierwszej chwili po zakończeniu ataku pies jest zdezorientowany, osłabiony i może mieć problem ze wstaniem. Pełna świadomość wraca stopniowo, w międzyczasie może pojawić się nietrzymanie moczu i kału. Zwierzę może podczas tej fazy odmówić jedzenia i picia. Czasem występują zaburzenia układu nerwowego i układu krążenia, takie jak tymczasowa ślepota czy niedowłady kończyn. Czas trwania: różnie, od kilku godzin do nawet kilku dni.

Jak zachować się podczas ataku padaczki u psa?

Przede wszystkim należy zachować spokój i nie wpadać w panikę. Nie trzeba uspokajać psa, ponieważ w trakcie ataku i tak nie jest on świadom obecności właściciela. Jedyne, co możemy zrobić, to usunąć z jego zasięgu przedmioty, które mogą zrobić mu krzywdę (na przykład spadając na niego) i uważnie obserwować, aby zdać potem jak najdokładniejszą relację lekarzowi weterynarii. Warto – pomimo dużych emocji i stresu – spróbować nagrać przebieg ataku, aby móc nagranie pokazać później w gabinecie.

W przypadku lekkiego ataku zaleca się powstrzymać z wizytą do momentu, aż pies poczuje się lepiej. Sam atak padaczki jest dla psa stresujący, warto dać mu czas na uspokojenie się.

WAŻNE! Kiedy atak padaczkowy typu grand mal trwa więcej niż 10 minut albo powtarza się w krótkich odstępach czasu i nie dochodzi między nimi do pełnego powrotu świadomości – istnieje zagrożenie zdrowia i życia psa. Zwierzę należy natychmiast zabrać do lekarza weterynarii, aby mógł przerwać atak farmakologicznie.

Predyspozycje

Nie wykazano dotychczas związku drgawek z płcią psa, natomiast badania w Klinice Małych Zwierząt w Monachium wykazały, że prawdopodobnie istnieje większe ryzyko zarówno ata-ku drgawkowego, jak i stanu padaczkowego u suk po kastracji w porównaniu do niekastrowanych.
Rasami predysponowanymi do występowania drgawek są golden retrivery i beagle, natomiast zwiększone ryzyko stanów padaczkowych występuje u owczarków niemieckich. Należy jednak pamiętać, że predyspozycja nie oznacza, że u psa dane schorzenie się pojawi i odwrotnie – w przypadku innych ras ryzyko dalej istnieje.

Leczenie padaczki u psa

W pierwszej kolejności należy ustalić, czy to padaczka jest schorzeniem, na które pies cierpi. Pojedynczy atak nie musi o niczym świadczyć. Kompetencje do diagnozowania padaczki u psa ma oczywiście lekarz weterynarii, do którego zawsze należy udać się w pierwszej kolejności po zaobserwowaniu jakichkolwiek niepokojących oznak. Lekarz weterynarii powinien zapytać o takie rzeczy jak przebyte schorzenia, ogólne samopoczucie psa czy okoliczności, w których doszło do ataku. Następnie wykona pełną diagnostykę. Dopiero po wykluczeniu innych chorób lekarz weterynarii może zdiagnozować epilepsję.

Nie zaleca się podawania leków już po wystąpieniu pierwszego ataku, ponieważ u wielu psów napad padaczkowy pojawia się tylko raz i nie ma konieczności leczenia farmakologicznego. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pojawia się stan padaczkowy, czyli atak trwający ponad 10 minut, albo seria ataków w krótkich odstępach czasowych.

Leki podane przez lekarza weterynarii mają na celu jedyne złagodzenie jej ataków i wydłużenie okresów między nimi. Do najczęściej stosowanych leków należą: diazepam, fenobarbital, bromek potasu, lewetyracetam, felbamat i zonizamid.

Nie należy zrażać się, gdy dany lek nie przynosi pożądanych efektów. Niestety, jak u ludzi, dobranie odpowiednich leków i ich dawek na schorzenia neurologiczne jest niezwykle trudne. Każdy organizm reaguje w specyficzny sposób i niemożliwym jest, aby daną reakcję przewidzieć. Dawkowanie leku powinno być na bieżąco konsultowane z lekarzem weterynarii.

WAŻNE! Nie należy przerywać na własną rękę terapii farmakologicznej nawet, jeśli choroba na pierwszy rzut oka wydaje się już zaleczona. W większości przypadków skutkuje to szybkim nawrotem choroby. Padaczka jest chorobą przewlekłą i, na ten moment, nieuleczalną. Leki przeciwpadaczkowe zazwyczaj muszą być brane do końca życia.

Jak każdy lek, leki przeciwpadaczkowe powodują efekty uboczne. Najczęstszym z nich jest zmniejszenie aktywności psa. Niektóre z leków mogą obciążać wątrobę i prowadzić do jej uszkodzenia, co będzie objawiało się zwiększonym pragnieniem i częstszym oddawaniem moczu. Z tego względu warto zabierać psa na badania kontrolne do lekarza weterynarii raz na kilka miesięcy.

Konsultacja: Lekarz weterynarii Franek Paśko