Aktualności :

Quiz: jaka rasa kota jest dla Ciebie?

Reklama

Kot z niebieskimi oczami – co powinieneś o nim wiedzieć?

kot z niebieskimi oczami advice
© Shutterstock

Kocie oczy najczęściej są żółte, pomarańczowe, niekiedy zielone. Niebieski kolor tęczówek zdarza się u kotów statystycznie rzadziej, a niemalże do ewenementów należą koty o oczach różnobarwnych. Dlaczego niektóre koty mają niebieskie oczy, a inne nie, i co się z tym wiąże.

Przez Anna Zielińska-Hoşaf

Wszystkie kocięta mają niebieskie oczy

Wszystkie koty rodzą się z niebieskimi oczami, a to dlatego, że ich młodziutkie oczy, a dokładniej znajdujące się w nich komórki barwnikowe, nie rozpoczęły jeszcze produkcji melaniny, która zabarwia tęczówki. Niebieski kolor oczu nie powstaje bowiem jako efekt działania jakiegoś niebieskiego barwnika – tęczówka jest niebieska, gdy tego barwnika nie ma lub ma go bardzo niewiele. Widziany przez nas błękit jest efektem odbicia się światła od tęczówki i rozproszenia się go.

U małych kociąt melanocyty, czyli komórki barwnikowe, nie są jeszcze aktywne. Dopiero po paru tygodniach zaczynają powoli produkować melaninę. Oczy kociąt zaczynają się wybarwiać zwykle w okolicach 5.–7. tygodnia życia. W 12. tygodniu mogą już być wybarwione, choć nierzadko na ostateczny kolor trzeba poczekać jeszcze dłużej. Oczywiście nie u wszystkich kociąt ów proces wybarwienia następuje – jeśli genotyp danego kota warunkuje niebieski kolor oczu, melanocyty zawsze będą wytwarzały bardzo małe ilości melaniny. Kot z niebieskimi oczami jest więc kotem, którego oczy nigdy się nie wybarwiły.

Genetyka niebieskich oczu

Dlaczego kot o niebieskich oczach jest stosunkowo rzadko spotykany w porównaniu do kotów posiadających wybarwione tęczówki?

Przede wszystkim niebieskie oczy powiązane są genetycznie z dwoma rodzajami ubarwienia: całkowicie białą sierścią oraz znaczeniami typu syjamskiego.

W każdym z tych przypadków za niebieski kolor oczu odpowiada inny gen blokujący produkcję barwnika.

Koty białe mogą mieć oczy pomarańczowe, żółte, zielone, ale także niebieskie w różnych odcieniach oraz różnobarwne (jedno oko niebieskie, drugie innego koloru). Niebieskie tęczówki mogą mieć zarówno koty, u których za kolor futra odpowiada gen dominującej bieli (W), jak i te, u których białą sierść oraz błękitny kolor oczu warunkuje gen albinizmu (dokładnie allel ca odpowiadający za albinizm niebieskooki, w odróżnieniu od całkowitego albinizmu). Gen warunkujący brak barwnika w kocich włosach – czyli białe futro – odpowiada jednocześnie za ilość barwnika w tęczówkach oczu.

Za niebieskie oczy syjamów i innych kotów posiadających znaczenia point odpowiada inny gen. Jest to cs – allel genu C odpowiadającego za ubarwienie kociej sierści, a także tęczówek oczu. Allel cs również wpływa hamująco na produkcję melaniny – stąd koty syjamskie mają jasne futro zabarwione ciemniej jedynie na głowie, łapach i ogonie, natomiast oczy mają bardzo głęboki, niebieski kolor. Co ciekawe, koty syjamskie (i orientalne) nie posiadają w oku odblaskowej warstwy tapetum lucidum odpowiadającej za powtórne odbijanie światła przez soczewkę kociego oka. Dlatego właśnie jeśli zrobisz kotu syjamskiemu zdjęcie z lampą błyskową, jego oczy nie zabłysną na żółto, lecz będą czerwone – tak jak u człowieka.

Czy koty z błękitnymi oczami są głuche?

kociak ragdoll z niebieskimi oczamiRagdoll to jedna z ras o niebieskich oczach Shutterstock

Wiele spośród niebieskookich mruczków cierpi niestety z powodu głuchoty – ta wada genetyczna dotyczy białych kotów. Jednak nie każdy biały kot z niebieskimi oczami jest głuchy. Kluczowy jest w tym przypadku konkretny gen, który odpowiada za brak barwnika w kocich włosach i tęczówkach oczu.

Dziedziczna skłonność do głuchoty powiązana jest z genem dominującej bieli – W. Koty, których futro jest białe, ale w związku z allelem albinizmu, nie są obarczone tą wadą. Również w przypadku kotów syjamskich i wszelkich innych ras posiadających znaczenia point nie ma mowy o dziedzicznej głuchocie, podobnie jak u kotów orientalnych krótkowłosych i długowłosych. Biały kot orientalny z niebieskimi oczami nie jest obarczony tą wadą, ponieważ za brak barwnika w jego włosach i tęczówkach nie odpowiada gen W, lecz allel cs genu C, czyli ten, który generalnie odpowiada za ubarwienie typu syjamskiego.

Jak wyjaśnia ekspertka z dziedziny genetyki kotów domowych, dr Leslie A. Lyons, około 60% kotów posiadających gen dominującej bieli posiada niebieskie oczy […]. Tęczówki ich oczu mają niewiele melanocytów – komórek odpowiadających za pigmentację. Te same komórki,, które nadają kolor skórze, włosom czy tęczówkom, odgrywają jednocześnie rolę w funkcjonowaniu ucha wewnętrznego.

Właśnie dlatego koty posiadające mniej melanocytów mogą mieć niedostateczną ilość komórek odpowiadających za prawidłowe słyszenie (źródło: Gormly K.B., „4 Things to Know About Cats with Blue Eyes”, dostęp: 13.02.2019). Szacuje się, że około 40% niebieskookich białych kotów jest głuchych. Jeśli natomiast chodzi o koty różnookie, osobniki obarczone dziedziczną głuchotą nie słyszą zwykle na jedno ucho – to, które znajduje się po tej samej stronie, co błękitne oko.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy kot ma problemy ze słuchem, stań kilka metrów za nim i klaśnij w dłonie lub wydaj inny, głośny dźwięk. Jeśli kot zareaguje i spojrzy w Twoją stronę, oznacza to, że słyszy. Aby test był miarodajny, kot nie może wiedzieć, że znajdujesz się w pomieszczeniu. Koniecznie musisz znajdować się wystarczająco daleko oraz nie chodzić i nie tupać. Koty znakomicie odbierają wibracje i nawet osobniki niesłyszące będą na nie reagować. Jeśli nie masz wciąż pewności, czy kot reaguje na wibracje, czy na dźwięk, zanieś go do lekarza weterynarii w celu wykonania badania słuchu.

Rasowe koty z niebieskimi oczami

Jaka rasa kotów ma niebieskie oczy? Jeśli oczarowały Cię koty o szafirowym spojrzeniu, do wyboru masz białe, niebieskookie koty domowe, a także przedstawicieli następujących ras:

  • wszystkie rasy, u których dopuszczalna jest biała odmiana barwna (w wersji z niebieskimi oczami), czyli: biały kot perski, egzotyczny krótkowłosy, angorski, maine coon, norweski kot leśny, kot syberyjski, orientalny krótkowłosy, orientalny długowłosy, reksy, sfinksy, amerykański curl, japoński bobtail, kurylski bobtail, manx, cymric, kot brytyjski krótkowłosy i długowłosy;
  •  kot syjamski – jedna z najpopularniejszych ras kotów, zachwycająca od wieków kontrastowym futerkiem i błękitnymi oczami; charakterny, bardzo rozmowny, niekiedy wręcz głośny, a jednocześnie nadzwyczaj inteligentny i oddany;
  • kot tajski – czyli „syjam w starym typie”; w porównaniu do kota syjamskiego o wyglądzie odpowiadającym współczesnemu wzorcowi, kot tajski jest silniej zbudowany, ma nieco bardziej zaokrągloną głowę (choć wciąż w kształcie klina) oraz bardziej proporcjonalne w stosunku do wielkości głowy uszy;
  • kot balijski – długowłosy kot syjamski, który zachwyca nie tylko kontrastowym ubarwieniem oraz błękitnymi oczami, ale także półdługim, jedwabistym futerkiem;
  • kot birmański – naturalna rasa pochodząca z Dalekiego Wschodu, nazywana „świętym kotem birmańskim”; legenda łączy kota birmańskiego z kotami zamieszkującymi klasztory, a pierwszym przedstawicielem rasy miał być kot, który próbował obronić swego opiekuna-mnicha przed złoczyńcami;
  • ragdoll – to duża, łagodna rasa; spokojny domator o błękitnych oczach, który występować może w odmianie ze znaczeniami point lub łaciatej;
  • neva masquerade – siostrzana rasa kota syberyjskiego, od którego różni się wyłącznie ubarwieniem typu syjamskiego oraz błękitnymi oczami;
  • snowshoe – kot krótkowłosy o umaszczeniu przypominającym łaciate ragdolle, z charakterystycznym białym trójkątem na pyszczku oraz białymi skarpetkami, od których rasa wzięła swoją nazwę (ang. „śnieżny but”);
  • wszystkie rasy, u których uznawane jest umaszczenie syjamskie (point) jako odmiana barwna;
  • ojos azules – to niezwykła, rzadka rasa kotów; mają one ciemnoniebieskie oczy niezależnie od koloru futerka. Pierwszą przedstawicielką rasy była niebieskooka kotka szylkretowa. Ojos azules występują w różnych odmianach barwnych (oprócz białej), ponieważ gen odpowiedzialny za ciemnoniebieskie zabarwienie tęczówek oczu nie ma nic wspólnego z dominującą bielą czy genem albinotycznym. Odpowiada natomiast za maleńkie białe skarpetki i rękawiczki na łapkach ojos azules, jak również za często występujące u tej rasy białe plamki na pyszczku czy ogonie. Koty tej rasy nie są hodowane w Polsce.

Przeczytaj także